"W wychowaniu chodzi właśnie o to, ażeby człowiek stawał się coraz bardziej człowiekiem - o to, ażeby bardziej był, a nie tylko więcej miał, aby więcej poprzez wszystko, co ma, co posiada, umiał bardziej i pełniej być człowiekiem, to znaczy, ażeby również umiał bardziej być nie tylko z drugim, ale i dla drugich"

Miano uczyc czytania, pisania i gramatyki w jqzyku lacinskim oraz katechizmu.W metrykach parafialnych od 1658 r. do 1725 r. wystepowal czesto rector scholae Kraczkoviensis albo baccalaureus. Wynika z tego, ze w Kraczkowej dzialala szkola parafialna. Owi kierownicy szkol czesto byli organistami, oczywiscie od czasu, kiedy do kosciolow wprowadzono organy. Rektorami szkoly byli: Wladyslaw Grylewicz (1658-1662 i 1668-1670), Walenty Lenckowicz (1662-1668), Mikolaj Sznorkowicz (1686-1698) i Jedrzej Sznorkowicz (1703-1725). We wrzesniu 1721 r. miala miejsce w parafii wizytacja kanonika J.Metlanta. W Kraczkowej w tym czasie nie bylo szkoly. Istnialo tylko pole przeznaczone pod jej budowe, Co prawda, zyl wtedy jeszcze Jedrzej Sznorkowicz, kt6ry jako ostatni nosh tytul rector scholae Kraczkoviensis, ale prawdopodobnie juz nie uczyl. Po nim chyba przez jakis czas nie bylo szkoly w parafii, bo wizytacja archidiakona J. Pruskiego z 1727 r. nie wymienila jej.Synod z lipca 1723 r. dostrzegl ogolny upadek szkol parafialnych i rozkazal "... aby przy kazdym kosciele parafialnym, jesli go nie stac na utrzymanie magistra sztuk wyzwolonych, utrrymac bakalarza albo innych mezow dojrzalych i odpowiednich do uczenia chlopcow..." oraz dbudowac zniszczone budynki, upadajace - odrestaurowac...".Dzieki wysilkom i nakazom biskupow Szembeka i Fredry nastapilo pewne polepszenie stanu szkol parafialnych. Ilustruje to wizytacja biskupa Sierakowskiego z 1744 roku. Czytamy w niej, iz istnialo wowczas w Kraczkowej organarium, czyli szkola. Bylo ono jednak sprochniale. Wykazano takze, ze organista bral od plebana 24 floreny rocznej placy oraz czesc oplat stuly. Biskup Sierakowski probowal zaradzic trudnosciom nekajacym szkoly parafialne. W tym celu wydal 9 lipca 1752 r. specjalnia odezwe, do rodzicow,aby posylali dzieci do szkoly oraz do dziedzicow, by nie zabraniali uczeszczac tam swoim poddanym.Nie odnioslo to skutku. Nastapil szybki upadek szkol w calej diecezji. Jednak wizytacja biskupa Sierakowskiego z listopada 1755 r. wykazala w Kraczkowej istnienie szkoly.Co do pozniejszych jej losow brak wiadomosci. Prawdopodobnie nie przetrwala dlugo. Przyczyna mogl byc zakaz szkolny", ktory spowodowal wroga postawe wlascicieli wiosek, a z drugiej strony obojetnosc, a nawet opor chlopow. Taki Stan przetrwal zapewne az do czasow austriackich.Losy szkolnictwa na terenie Galicji uzaleznione byly od polityki wladcow austriackich. Cesarzowa Maria Teresa przeprowadzila w swojej monarchii szereg reform, majacych na celu wydobycie oswiaty spod wladzy Kosciola. W 1774 r. wprowadzono nowy regulamin szkolny. W kazdej parafii miala powstac szkola zw. trywialna tj. trzyletniq lub ludowa, utrzymywana przez gmine lub dominium. Obowiazkiem szkolnym mialy byc objete wszystkie dzieci w wieku 5-12 lat. Niestety, pomimo wielu wysilkow, regulamin ten pozostal w znacznej czesci na papierze.W czasach Jozefa II ponownie zajeto sie szkolnictwem. W 1781 r. powtorzono zarzadzenie o obowiazku szkolnym, zalecono tez prowadzenie rejestrow dzieci w wieku szkolnym i nakladanie kar na rodzicow nie posylajacych ich do szkoly. Szkola miala powstac w kazdej wsi, gdzie bylo 90-100 dzieci, a obowiazek jej zalozenia i utrzymania spadal na tego, kto mial prawo obsadzania probostwa.W 1805 r. wydana zostala polityczna ustawa szkolna, ktora obowiazywala w calej monarchic austriackiej az do 1869 roku. Byla ona bardzo reakcyjna i przyczynila sie do szerzenia analfabetyzmu.W Kraczkowej owczesny pleban ks. Sliwinski wybudowal w 1789 r. szkole, z wlasnych funduszy. Bakalarzem (ludimagister) byl w niej organsta Jozef Kremarski, lecz po jego smierci w 1802 r. prawdopodobnie nie bylo nauczyciela, gdyz nastepny organista pelnil tylko te, jedna funkcje.

Nie mamy zadnych wiadomosci, co sie stalo ze szkola. Byc moze sie spalila, albo nie mogl lub nie chcial jej utrzymywac nastepny proboszcz, a, moze byl juz osobny nauczyciel.Z 1816 r.posiadamy spis dzieci zdatnych do szkoly. W wieku 6-12 lat owczesny pleban ks. Sawiczewski wykazal 89 chlopcow i 67 dziewczat. Zanotowal ponadto, ze nie ma w parafii zadnej szkoly ani funduszu na nia. Wprawdzie w 1811 r. organists tytulowal sie ludimagister, ale nie wydaje sie to wiarygodne. Jesli rzeczywiscie kogos uczyl, to raczej nie z urzqdu, lecz dobrego serca.Rozszerzanie sie autonomii w Galicji wplynelo na rozwoj szkolnictwaW 1866 r. powstala Rada Szkolna Krajowa kierujaca szkolami podstawowymi i srednimi. Natomiast w roku nastepnym uchwalono ustawe o jezyku wykladowym. W szkolach ludowych i srednich mial to byc jezyk ojczysty dzieci, czyli polski lub ruski. W 1869 r. wydano nowa ustawe szkolna. Stwierdzala ona, ze glownym celem szkoly ludowej jest zapewnienie dzieciom podstawowego wyksztalcenia ogolnego. Ciezar utrzymania szkol spadal na gminy wiejskie i obszary dworskie, co zapewnic mialo bezplatnosc nauczania. Ze wzgledu na zacofanie oswiatowe Galicji obowiazek szkolny, ktory w Austrii trwal 8 lat, ograniczono na tym terenie do 6 lat. Program nauczania byl jednakowy dla wsi i miast.

Niestety, ustawa to nie obowiazywala zbyt dlugo, bo juz w 1883 r. uchwalono nowa, ktora wprowadzala podzial szkol na miejskie i wiejskie. W szkolach wiejskich przekazywano uczniom nizszy zakres wiedzy niz w miejskich, co, utrudnialo im dostep do szkol wyzszego szczebla.Weszla ona w zycie okolo 10 lat poiniej.Pomimo zawezonego programu nauczania we wsiach galicyjskich pod koniec XIX wieku powstawalo wiele szkol. Jedna z nich byla jednoklasowa Publiczna Szkola Ludowa w Kraczkowej zorganizowana w 1892 r. przez Okregowa Rade Szkolna w Rzeszowie. Wybudowano ja w latach 1890-1892 z inicjatywy owczesnego proboszcza, ks. Walentego Mazurka.

Z jego inicjatywy zakupiono 1/2 morgi gruntu w srodku wsi, niedaleko kosciola z przeznaczeniem pod budynek i ogrod szkolny. Koszt tego przedsiewziecia wyniosl 3510 zl renskich, ktore zebrano ze skladek mieszkancow wsi. Inicjatorami wszelkich prac byli: Sebastian Kwolek, Jan Cyma, Wojciech Trojniar, Jan Szajer i inni. Byl to pierwszy murowany budynek we wsi. Miescily sie w nim dwie izby lekcyjne i mieszkanie dla nauczyciela. Pierwszym nauczycielem i zarazem kierownikiem szkoly byl Wincenty Jasiewicz.Ustawa z 1895 r. przewidywala organizowanie przy kazdej szkole ludowej kursow nauki dopelniajacej, dla chlopcow - o charakterze rolniczym lub przemyslowym, zas dla dziewczat-przygotowujacych do prowadzenia gospodarstwa domowego.W roku szkolnym 1907/08 szkola miala 4 stopnie nauki. Prowadzono tez nauke, dopelniajaca dla starszej mlodziezy.

Ten program obowiazywal do 1919 roku.99 W roku szkolnym 1911/12 bylo 326 uczniow. Do szkoly i klasy eksponowanej, majacej dwa stopnie nauki, uczeszczalo 211 dzieci, a do klasy III i IV - 115 dzieci.Najlepszym dowodem na rozumienie przez mieszkancow Kraczkowej znaczenia rozwoju szkolnictwa byla uchwala Rady Gminy z 1913 r. w sprawie budowy nowej 7-klasowej szkoly z mieszkaniami dla nauczycieli. Projekt ten nie zostal zrealizowany z powodu wybuchu wojny. O zaangaiowaniu ludnosci wsi w dzialalnosc szkoly swiadczy tez istnienie, w latach 1892-1914, rad szkolnych.Kierownikami szkoly do odzyskania niepodleglosci byli kolejno: Wincenty Jasiewicz (1892-1895), Ludwik Sniezek (1895-1896), Wladyslawa Titz(1896-1900), Jan Broda (1900-1909), Franciszek Ziemianski (1909-1911),Franciszek Rob (1911-1912) i Alojzy Michalski (1912-1919). W tym czasie pracowalo w szkole 20 nauczycieli..Wczasie I wojny swiatowej nauka w szkole podstawowej przebiegala normalnie,tylko dzieci uczeszczaly bardzo nieregularnie bo musialy pomagac matkom w gospodarstwach wiejskich.